Denizli Otizm Derneği (DOD) Başkanı Elif Ceren Pehlivan, nitelikli eğitime erişemeyen otistiklerin hayatın her alanında geride kalmaya mahkum bırakıldıklarını ifade etti. Son yıllarda otizme yönelik farkındalığın eskiye oranla arttığını belirten Pehlivan, bunun yeterli olmadığını ve sistematik çözümlere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Bugün 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü. Amerika’nın 2025 yılı verilerine göre her 31 çocuktan biri otistik olarak dünyaya geliyor. Ülkemizde konuyla ilgili ayırıştırılmış veriler paylaşılmıyor. Fakat Türkiye’de de benzer oranlar olduğu tahmin ediliyor. 

2014 yılında Denizli Otizm Derneği kurulduğu zaman her 68 çocuktan 1’inin otistik olduğunu hatırlatan Elif Ceren Pehlivan, dernek olarak yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde faaliyetler yaparak otistiklerin insan hak ve onuruna uygun bir yaşam sürmesi için çalışmalar gerçekleştirdiklerini ifade etti. 

Nitelikli eğitime erişemiyoruz

Kaynaştırma ve özel eğitim sınıfında bulunan çocukların düzeyine göre ötekileştirilmesi eğiliminin yaygın olduğunu vurgulayan Pehlivan, davranış problerini çözmek yerine çocukların özel eğitim uygulama okullarına yönlendirildiğini belirtti. Özel eğitim uyguluma okullarında da çok büyük sıkıntılar olduğunun üyeleri tarafından kendilerine iletildiğini belirten Pehlivan şunları söyledi: “Özel eğitim sınıflarındaki ve özel eğitim uygulama okullarındaki öğretmenlerin çoğu sözleşmeli çalışıyor ve özel eğitim öğretmeni değiller. Hatta bazıları öğretmen de değil. Çocuklar bir öğretmene yeni alışmışken diğeri geliyor. Bireysel eğitim planları uygun şekilde yapılmıyor. Örneğin otistiklerin yaklaşık yüzde 50’si hiçbir zaman konuşamıyor. Fakat Milli Eğitim Bakanlığı’nın sözel ifadesi olmayan bu çocuklara yönelik sunduğu Alternatif Destekleyici İletişim Sistemi (ADİS) yok. Okula başlayan her çocuğu okuma yazma nasıl öğretiliyorsa, bizim çocuklarımıza da ADİS öğretilmesi lazım. Dernek olarak Avrupa ülkelerine yaptığımız ziyaretlerde bunun mümkün olduğunu gördük. Hayata eşit ve onurlu katılım ancak nitelikli bir eğitim almakla mümkün.”

Türkiye’de İşkur’a kayıtlı sadece 121 otistik var

Erken çocukluk döneminden başlayarak hak ettiği eğitimi alamadığı için otistik bireylere yönelik tablonun gittikçe ağırlaştığını belirten Pehlivan, eğitimden dışlanan otistik çocuğun istihdama da katılamadığını vurguladı. Bütün Türkiye’de İşkur’a kayıtlı sadece 121 otistik olduğuna dikkat çekti.

Gündüzlü bakım merkezleri açılmalı

Hem dernek olarak hem de Türkiye Otizm Meclisi olarak Otizm Eylem Planı’nın uygulanması için çalıştıklarını belirten Elif Ceren Pehlivan, “Farkındalık konusunda olumlu gelişmeler var ama bu yetmez. Kamu kurumlarının sistematik çözümler sunmasına ihtiyacımız var. Aileler olarak en büyük kaygımız bizden sonrasının ne olacağını bilmemek. Denizli Aile Sosyal İl Müdürlüğü’nün otistikler için gündüzlü ve yatılı bakım merkezi yapmasını, Denizli Büyükşehir Belediyesi’nden, Merkezefendi Belediyesi’nden ve Pamukkale Belediyesi’nden de Mola Evleri yapmasını talep ediyoruz,’’ dedi. 

5 Nisan’da dernekte buluşuyoruz

Nisan ayının Otizm Farkındalık Ayı olduğunu hatırlatan Elif Ceren Pehlivan, 5 Nisan 2026, pazar günü, Yenişehir Mah. Ferahevler F Adası 14. Sok. No:49 adresindeki dernek merkezinde otizm dostlarıyla buluşacaklarını ifade ederek Denizli halkını etkinliklerine katılmaya davet etti.